Badanie polega na określeniu oporu gruntu przy zagłębianiu końcówki sondy w dnie otworu oraz identyfikacji gruntu na podstawie pobieranych próbek o naruszonej strukturze.

Zasadą tego badania jest wbicie w grunt końcówki przez uderzanie młotem o masie 63,5 kg w kowadło lub podbabnik. Wysokość spadania młota wynosi 760 mm. Liczba uderzeń potrzebna do zagłębienia końcówki w grunt na głębokość 300 mm (po 150 mm zagłębieniu pod wpływem własnego ciężaru i wbicia wstępnego) stanowi opór penetracji (N).

Badanie jest stosowane głównie do określenia wytrzymałości i odkształcalności gruntów niespoistych, ale także do wyznaczania rodzaju gruntu i stanu pozostałych rodzajów gruntów.